9 mars, Ra ky mort e u pamë

9 mars , 1999

Parisi përgatitet për konferencën e re. Kjo do të jetë përfundimtarja. Shumëkush e thotë këtë frazë me mosbesim, një tjetër me ironi e ndonjë, kushedi pse, me zemërim. Biseda e Kosovës është kudo. Në të gjitha emisionet televizive, në radio, në shtyp, e sidomos në dreka e darka. Gra e burra mondanë, që më parë do t’u dukej si shenjë e shijes së keqe përmendja e një rrafshulte ballkanike në tryezë, tani e hapin bisedën më parë se ç’pritet. Kosovo, kështu shqiptohet, apo jo? Dhe do të thotë përnjemend “Fushë e Mëllenjave”? Dhe gjithçka ka filluar një mijë vjet më parë, për shkak të një lufte të humbur? Quelle absurdité!

Në Paris është gjë e zakonshme të takosh të njëjtët njerz të njohur në darka apo pritje të ndryshme. Megjithatë, shpeshtia e takimeve me princin e Malit te Zi, Nicholas, stërnip i Njegoshit, e kalon të zakonshmen. Arsyeja merret me mend: e therrasin kudo. E njoh prej vitesh. Gjithmonë më ka habitur kthjelltësia e tij dhe mendja e hapur, krejtësisht e emancipuar. Dhe të mendosh se një trashëgimtar kurore në Ballkan të jetë dhjetë herë më i qartë e njerëzor, sesa shumica e shkrimtarëve e filozofëve të Jugosllavisë së sotme që, për fat të keq, janë molepsur nga kombëtarizmi i keq.

I drejtohen të gjithë me “Monsinjor”, por është aq i hapur e i komunikueshëm, saqë një ditë, pasi ishte kthyer nga një udhëtim nate në Mal të Zi, ku ishte bashkë me Jean-Francois Deniau, gjatë drekës në breg të detit, te Vila e Julien Roche-it, në Durrés, e pyes: ç’ngatërresa keni bërë natën që shkoi, atje, në Mal të Zi? Qesh me menyrën e tij të veçantë, të çiltér, gjer në fund, djaloshare. Në të vërtetë, nuk e fsheh që ka lidhje atje dhe, pa dyshim, ndikon në rrethe të rëndësishme. Pak kohë më parë, kur acarimi i ri në Kosovë kishte filluar, ishim për drekë tek ish-ambasadori i Frances në Tiranë, Jacques  Faure, që sapo është kthyer nga Estonia. Në kohën kur është i modës një festival i tërë hipokrizie, ku gjithfarë intelektualësh e shkrimtarësh e filozofësh, gjithfarë Drashkoviçer e Komneniçër shpallin se kanë qenë kundër Millosheviçit, por trysnia europiane i ka bërë të hidhen në krahët e diktatorit serb, princi nuk ka lëvizur asnje grimë nga qëndrimet e tij të mëparshme. Po ai mendim për natyrën kriminale të regjimit serb, për të ardhmen e Ballkanit, për Kosovën, për gjithçka.

I them se, ndoshta, nuk është e rastit që në Shqipëri, me gjithë mosvëmendjen e njohur të shqiptarëve për kulturën e sllavëve të jugut, poema e gjyshit të tij, “Kurora e maleve”, është një nga të rrallat që përmendet, sidomos në kritikën e viteve tridhjetë.

I njeh mirë shqiptarët dhe zakonet shqiptare, dhe e shoqja e tij kujton raste të vizitave në “shtëpitë e mëdha” shqiptare, vitet e fundit, në Mal të Zi. I them të gjejë e të lexojë një libër të Gesemann-it për “Mendësinë dhe për marrëdhëniet e përditshme shqiptaro-malazeze”, shkruar e botuar në fillim të shekullit. Në atë libër kam gjetur për herë të parë shprehjen përtaci heroike.

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Google

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni /  Ndryshoje )

Po lidhet me %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.